Aranya Kand

Sage Sutikshna sings Ram's praise

(चौपाई)

कह मुनि प्रभु सुनु बिनती मोरी। अस्तुति करौं कवन बिधि तोरी ॥

महिमा अमित मोरि मति थोरी। रबि सन्मुख खद्योत अँजोरी ॥ १ ॥

श्याम तामरस दाम शरीरं। जटा मुकुट परिधन मुनिचीरं ॥

पाणि चाप शर कटि तूणीरं। नौमि निरंतर श्रीरघुवीरं ॥ २ ॥

मोह विपिन घन दहन कृशानुः। संत सरोरुह कानन भानुः ॥

निशिचर करि वरूथ मृगराजः। त्रातु सदा नो भव खग बाजः ॥ ३ ॥

अरुण नयन राजीव सुवेशं। सीता नयन चकोर निशेशं ॥

हर ह्रदि मानस बाल मरालं। नौमि राम उर बाहु विशालं ॥ ४ ॥

संशय सर्प ग्रसन उरगादः। शमन सुकर्कश तर्क विषादः ॥

भव भंजन रंजन सुर यूथः। त्रातु सदा नो कृपा वरूथः ॥ ५ ॥

निर्गुण सगुण विषम सम रूपं। ज्ञान गिरा गोतीतमनूपं ॥

अमलमखिलमनवद्यमपारं। नौमि राम भंजन महि भारं ॥ ६ ॥

भक्त कल्पपादप आरामः। तर्जन क्रोध लोभ मद कामः ॥

अति नागर भव सागर सेतुः। त्रातु सदा दिनकर कुल केतुः ॥ ७ ॥

अतुलित भुज प्रताप बल धामः। कलि मल विपुल विभंजन नामः ॥

धर्म वर्म नर्मद गुण ग्रामः। संतत शं तनोतु मम रामः ॥ ८ ॥

जदपि बिरज ब्यापक अबिनासी। सब के हृदयँ निरंतर बासी ॥

तदपि अनुज श्री सहित खरारी। बसतु मनसि मम काननचारी ॥ ९ ॥

जे जानहिं ते जानहुँ स्वामी। सगुन अगुन उर अंतरजामी ॥

जो कोसल पति राजिव नयना। करउ सो राम हृदय मम अयना। १० ॥

अस अभिमान जाइ जनि भोरे। मैं सेवक रघुपति पति मोरे ॥

सुनि मुनि बचन राम मन भाए। बहुरि हरषि मुनिबर उर लाए ॥ ११ ॥

परम प्रसन्न जानु मुनि मोही। जो बर मागहु देउ सो तोही ॥

मुनि कह मै बर कबहुँ न जाचा। समुझि न परइ झूठ का साचा ॥ १२ ॥

तुम्हहि नीक लागै रघुराई। सो मोहि देहु दास सुखदाई ॥

अबिरल भगति बिरति बिग्याना। होहु सकल गुन ग्यान निधाना ॥ १३ ॥

प्रभु जो दीन्ह सो बरु मैं पावा। अब सो देहु मोहि जो भावा ॥ १४ ॥

(दोहा)    

अनुज जानकी सहित प्रभु चाप बान धर राम।

मम हिय गगन इंदु इव बसहु सदा निहकाम ॥ ११ ॥

સુતીક્ષ્ણ મુનિ શ્રીરામની વંદના કરે છે

મુનિએ કહ્યું સાંભળો નાથ, સ્તુતિ કેમ કરું અજ્ઞ અભાગ;

મહિમા અમિત બુદ્ધિ મુજ અલ્પ, અનુભૂતિ વળી છેક જ સ્વલ્પ.

રવિ સન્મુખ દુર્બળ ખદ્યોત ઝાંખી દીપકકેરી જ્યોત

મહિમા દિવ્ય તમારો તેમ, બુદ્ધિ મારી પહોંચે કેમ?

નીલકમળસમ શ્યામ શરીર, જટામુકુટ ધાર્યા મુનિ ચીર,

કર શારચાપ કમર તૂણીર, નમું નિરંતર શ્રી રઘુવર.

મોહવિપિન દહનાર કૃશાનુ, સંતકમળ કાનનના ભાનુ,

નિશિચરકરિમંડળ મૃગરાજ, રક્ષો અમને ભવખગબાજ.

અરુણ કમળસમ નયન સુવેશ, સીતાનયન ચકોરનિશેશ;

હરઉરમાનસ બાલમરાલ, નયન રામ ઉરબાહુ વિશાળ.

સંશય સર્પગ્રસન ઉરગાદ, શમન સુકર્કશતર્કવિષાદ;

ભવભંજન રંજન સૂર યૂથ, રક્ષો અમને કૃપાવરૂથ.

નિર્ગુણ સગુણ વિષમ સમરૂપ, જ્ઞાનગિરાગોતીત અનૂપ;

અમલ અખિલ અનવદ્ય અપાર, નમન રામ ભંજન ભવભાર.

ભક્ત કલ્પદ્રુમ આત્મારામ, હરતા ક્રોધ લોભ મદ કામ;

અતિ નાગર ભવસાગરસેતુ રક્ષો નિત દિનકર કુળકેતુ.

અતુલિત યશપ્રતાપ બળધામ, કલિમલ વિપુલ વિભંજનનામ

ધર્મકવચ નર્મદ ગુણગ્રામ, કલ્યાણ કરો રઘુપતિ રામ.

વિરજ તમે વ્યાપક, અવિનાશ સૌના હૃદયે કરતા વાસ;

તોપણ લક્ષ્મી સીતા સંગ વસો ઉરે રેલી રસગંગ.

નિર્ગુણ સગુણ તમોને જાણે ભલેને અંતર્યામી માને,

કોશલપતિ રાજીવનયન કરો હૃદય મુજ દિવ્ય અયન.

(દોહરો)   

સ્વામી મારા રામ ને હું રઘુવરનો દાસ,

ટળે નહીં અભિમાન એ સ્વપ્ને પણ વિશ્વાસ.

મુનિના વચન સુણી પ્રસન્ન રામ વદ્યા,

ઇચ્છાનુસાર પ્રેમથી માગો વર હમણાં.

મુનિ બોલ્યા મુજને નથી સમજ માગવાની,

જાણું સત્યાસત્યને ના હું અજ્ઞાની.

ભક્તોને સુખકર તમે રઘુનંદન રસરૂપ,

આપો સમજો યોગ્ય તે મુજને હે જગભૂપ !

જ્ઞાન ભક્તિ વૈરાગ્ય ને ગુણ વિવેક વિજ્ઞાન

રઘુવરે કહ્યું, પામતાં બનો સદાય નિધાન.

મુનિ બોલ્યા માંગુ હવે મનગમતું વરદાન,

કરો પ્રદાન કૃપા કરી ધન્ય થાય કે પ્રાણ.

અનુજ જાનકી સહ પ્રભો ધનુષ બાણધર રામ

હૃદયગગન મારા વસો ઇન્દુ જેમ નિષ્કામ.