Ayodhya Kand

Dasharath asks reason for Kaikeyi's grief

(चौपाई)

अनहित तोर प्रिया केइँ कीन्हा। केहि दुइ सिर केहि जमु चह लीन्हा ॥

कहु केहि रंकहि करौ नरेसू। कहु केहि नृपहि निकासौं देसू ॥ १ ॥

सकउँ तोर अरि अमरउ मारी। काह कीट बपुरे नर नारी ॥

जानसि मोर सुभाउ बरोरू। मनु तव आनन चंद चकोरू ॥ २ ॥

प्रिया प्रान सुत सरबसु मोरें। परिजन प्रजा सकल बस तोरें ॥

जौं कछु कहौ कपटु करि तोही। भामिनि राम सपथ सत मोही ॥ ३ ॥

बिहसि मागु मनभावति बाता। भूषन सजहि मनोहर गाता ॥

घरी कुघरी समुझि जियँ देखू। बेगि प्रिया परिहरहि कुबेषू ॥ ४ ॥

(दोहा)

यह सुनि मन गुनि सपथ बड़ि बिहसि उठी मतिमंद।

भूषन सजति बिलोकि मृगु मनहुँ किरातिनि फंद ॥ २६ ॥

દશરથ કૈકેયીના રોષનું કારણ પુછે છે

(દોહરો)   

અહિત કર્યું કોણે કહે, કોને મસ્તક બે,

યમ કોને ગ્રસવા તથા મરવા કોણ ચહે?

* 

તારો દુશ્મન દેવ કો હોય તેને મારી શકું હું તોય;

કીડા-મંકોડાશાં નરનાર કરું ગણના નહીં સંસાર.

તારું મુખ મધુ ચંદ્રશું ઓર, મન મારું બન્યું છે ચકોર;

જાણે સ્નેહાળ મારો સ્વભાવ, અનુરાગતણો ન અભાવ.

પ્રાણ પુત્ર પ્રજા પરિવાર રાજ્ય જીવન તારું રસાળ;

નથી કપટ કરીને કહેતો, શત રામના શપથ ભલે હો.

રેલી હાસ મનગમતું માગ, સજી ભૂષણ જાડયથી જાગ;

શુભાશુભનો કરીને વિચાર પ્રિયા, શીઘ્ર કુવેશ ઉતાર.

(દોહરો)   

શપથ સુણી હસતાં ઊઠી કૈકેયી મતિમંદ,

વિલોકતાં મૃગને કરે જેમ કિરાતિની ફંદ.