Ayodhya Kand

Ram reaches Kaikeyi's place

(चौपाई)

सूखहिं अधर जरइ सबु अंगू। मनहुँ दीन मनिहीन भुअंगू ॥

सरुष समीप दीखि कैकेई। मानहुँ मीचु घरी गनि लेई ॥ १ ॥

करुनामय मृदु राम सुभाऊ। प्रथम दीख दुखु सुना न काऊ ॥

तदपि धीर धरि समउ बिचारी। पूँछी मधुर बचन महतारी ॥ २ ॥

मोहि कहु मातु तात दुख कारन। करिअ जतन जेहिं होइ निवारन ॥

सुनहु राम सबु कारन एहू। राजहि तुम पर बहुत सनेहू ॥ ३ ॥

देन कहेन्हि मोहि दुइ बरदाना। मागेउँ जो कछु मोहि सोहाना।

सो सुनि भयउ भूप उर सोचू। छाड़ि न सकहिं तुम्हार सँकोचू ॥ ४ ॥

(दोहा)   

सुत सनेह इत बचनु उत संकट परेउ नरेसु।

सकहु न आयसु धरहु सिर मेटहु कठिन कलेसु ॥ ४० ॥

રામ કૈકેયીના ભવન પર પહોંચે છે

મ્લાન અધર જલી રહ્યાં અંગ દીન મણિહીન જેમ ભુજંગ;

પેખી ક્રોધી કૈકેયીને પાસ જાણે કાળ ગણે છેલ્લા શ્વાસ.

રામ કોમળ કરુણ સ્વભાવ, પડયો પીડાનો પ્રથમ પ્રભાવ;

દુઃખ સાંભળ્યું પૂર્વે ના કોદી, તોય ધીરજને નવ છોડી.

કહો માતા કારણ દુઃખ કેરું કરું દૂર સત્વર કે અનેરું,

સુણો રામ કારણ મુખ્ય એ જ નૃપને વધુ છે તમારાશું સ્નેહ.

કહ્યાં આપવા બે વરદાન, માગ્યા ત્યારે વ્યાકુળ થયો પ્રાણ;

મને પ્રિય જે લાગ્યું તે મેં માગ્યું, પ્રાણે એમના તોફાન જાગ્યું.

(દોહરો)  

વચન તથા સુતસ્નેહથી પામ્યા ભ્રાંતિ નરેશ;

આજ્ઞા શિર પર ધારતાં કઠિન શમવો કલેશ.