Ayodhya Kand

People curse Kaikeyi for the situation

(चौपाई)

मिलेहि माझ बिधि बात बेगारी। जहँ तहँ देहिं कैकेइहि गारी ॥

एहि पापिनिहि बूझि का परेऊ। छाइ भवन पर पावकु धरेऊ ॥ १ ॥

निज कर नयन काढ़ि चह दीखा। डारि सुधा बिषु चाहत चीखा ॥

कुटिल कठोर कुबुद्धि अभागी। भइ रघुबंस बेनु बन आगी ॥ २ ॥

पालव बैठि पेड़ु एहिं काटा। सुख महुँ सोक ठाटु धरि ठाटा ॥

सदा रामु एहि प्रान समाना। कारन कवन कुटिलपनु ठाना ॥ ३ ॥

सत्य कहहिं कबि नारि सुभाऊ। सब बिधि अगहु अगाध दुराऊ ॥

निज प्रतिबिंबु बरुकु गहि जाई। जानि न जाइ नारि गति भाई ॥ ४ ॥

(दोहा)   

काह न पावकु जारि सक का न समुद्र समाइ।

का न करै अबला प्रबल केहि जग कालु न खाइ ॥ ४७ ॥

અવધવાસી કૈકેયીને દોષ દેવા લાગ્યા

(દોહરો)  

હતો સુમેળ કરી છતાં વિધિએ વિકૃત વાત,

બાજી બદલાઈ ગઇ છેક જ રાતોરાત.

કૈકેયીને ગાળ સૌ કટુ દેવા લાગ્યા,

પાપિણીતણા પ્રાણમાં ભાવ મલિન જાગ્યા.

* 

નાખી છાયેલા સદને અંગાર જગવી દીધી એણે અગ્નિજ્વાળ;

આંખ કાઢીને જોવા ચહે એ છોડી અમૃત વિષને ભજે છે;

થઇ કુટિલ કુબુદ્ધિ કઠોર વાંસવનમાં અગ્નિ જેવી ઘોર.

બેઠી શાંતિસહિત જેની ડાળે કાપે વૃક્ષને એ અસ્ત્રધારે.

રામ પ્રાણસમા હતા પ્યારા તોય બાંધ્યા શે પાપના ભારા?

કવિ સત્ય કહે સ્ત્રીસ્વભાવ, ગૂઢ અગમ અગાધ પ્રભાવ;

ભલે પકડાય પોતાની છાયા સ્ત્રીની સમજી શકાય ન માયા.

(દોહરો)   

પાવક બાળે શું નહીં, શું ના નદે સમાય,

અબલા પ્રબળ કરે ન શું, કોને કાળ ન ખાય ?