Ayodhya Kand

Sumitra advises Laxman to serve Ram

(चौपाई)

पुत्रवती जुबती जग सोई। रघुपति भगतु जासु सुतु होई ॥

नतरु बाँझ भलि बादि बिआनी। राम बिमुख सुत तें हित जानी ॥ १ ॥

तुम्हरेहिं भाग रामु बन जाहीं। दूसर हेतु तात कछु नाहीं ॥

सकल सुकृत कर बड़ फलु एहू। राम सीय पद सहज सनेहू ॥ २ ॥

राग रोषु इरिषा मदु मोहू। जनि सपनेहुँ इन्ह के बस होहू ॥

सकल प्रकार बिकार बिहाई। मन क्रम बचन करेहु सेवकाई ॥ ३ ॥

तुम्ह कहुँ बन सब भाँति सुपासू। सँग पितु मातु रामु सिय जासू ॥

जेहिं न रामु बन लहहिं कलेसू। सुत सोइ करेहु इहइ उपदेसू ॥ ४ ॥

(छंद)

उपदेसु यहु जेहिं तात तुम्हरे राम सिय सुख पावहीं।

पितु मातु प्रिय परिवार पुर सुख सुरति बन बिसरावहीं।

तुलसी प्रभुहि सिख देइ आयसु दीन्ह पुनि आसिष दई।

रति होउ अबिरल अमल सिय रघुबीर पद नित नित नई ॥

(सोरठा)

मातु चरन सिरु नाइ चले तुरत संकित हृदयँ।

बागुर बिषम तोराइ मनहुँ भाग मृगु भाग बस ॥ ७५ ॥

લક્ષ્મણને સુમિત્રાને વિદાય શીખ

પુત્રવતી તે સ્ત્રી જગમાંહ્ય રામભક્ત જેનો સુત થાય;

રામવિમુખ જેનો સુત હોય વંધ્યા રહે અહિત નવ તોય.

રામ વને તુજ ભાગ્યે જાય, અન્ય હેતુ ના એની માંહ્ય;

સકળ સુકૃતનું શુચિ ફળ એહ  રામસીયપદ સહજ સનેહ.

રાગ-રોષ-ઇર્ષા-મદ જાય, મોહ સ્વપ્નમાં પણ નવ થાય;

વિકાર વિવિધ પ્રકાર તજી મન-ક્રમ-વચને રહે ભજી.

માત-પિતા સમ સીતારામ વનમાં પણ દેશે આરામ;

થાય રામને લેશ ન કલેશ, યાદ રાખજે મુજ ઉપદેશ.

(છંદ)

ઉપદેશ મારો યાદ રાખી ઉભયને સુખ આપજે,

માતાપિતા પરિવાર પુરનાં સ્મરણ સઘળાં કાપજે;

આદેશ આશીર્વાદ અર્પી માત લક્ષ્મણને રહી,

રતિ થાય અવિચળ રામસીતાપદે નિત્ય નવીનવી.

(દોહરો)  

માતૃપદે લક્ષ્મણ નમી ચાલ્યા શંકા સાથ,

ભાગે તોડી જાળને મૃગ જ્યમ ભાગ્યવશાત.