Ayodhya Kand

Sumantra departs for Ayodhya

(चौपाई)

प्राननाथ प्रिय देवर साथा। बीर धुरीन धरें धनु भाथा ॥

नहिं मग श्रमु भ्रमु दुख मन मोरें। मोहि लगि सोचु करिअ जनि भोरें ॥१॥

सुनि सुमंत्रु सिय सीतलि बानी। भयउ बिकल जनु फनि मनि हानी ॥

नयन सूझ नहिं सुनइ न काना। कहि न सकइ कछु अति अकुलाना ॥२ ॥

राम प्रबोधु कीन्ह बहु भाँति। तदपि होति नहिं सीतलि छाती ॥

जतन अनेक साथ हित कीन्हे। उचित उतर रघुनंदन दीन्हे ॥ ३ ॥

मेटि जाइ नहिं राम रजाई। कठिन करम गति कछु न बसाई ॥

राम लखन सिय पद सिरु नाई। फिरेउ बनिक जिमि मूर गवाँई ॥ ४ ॥

(दोहा)   

रथ हाँकेउ हय राम तन हेरि हेरि हिहिनाहिं।

देखि निषाद बिषादबस धुनहिं सीस पछिताहिं ॥ ९९ ॥

સુમંત્ર અયોધ્યા જવા વિદાય થાય છે

પ્રાણનાથ પ્રિય દિયર છે સાથ વીરશ્રેષ્ઠ ધનુ ને શર હાથ;

પથશ્રમ ભ્રમ કે દુ:ખ ન મને, કરશો શોક ન લેશ તમે.

સુણી સચિવ એ શીતળ વાણ બન્યા આર્ત અતિ વ્યાકુળ પ્રાણ;

નયન ન નીરખે સુણે ન કાન, વદી શકી શબ્દ નહીં વાણ.

રામે સમજ વિભિન્ન ધરી તોપણ શાંતિ ન લેશ મળી;

સચિવે યત્ન અનેક કર્યા સફળ છતાં પણ તે ન થયાં.

આજ્ઞા ઉલ્લંઘી ન શકાય, ભેદ કર્મગતિનો ન પમાય;

ચરણે નમતાં ચાલ્યા એમ વણિક દ્રવ્યને ખોઇ જેમ.

(દોહરો)   

હણહણાટ અશ્વે કર્યો રથ હંકાર્યો ત્યાં

થયો વિષાદ નિષાદને વિચારતાં મનમાં.