Ayodhya Kand

Bharat rebukes Kaikeyi

(चौपाई)

जब तैं कुमति कुमत जियँ ठयऊ। खंड खंड होइ ह्रदउ न गयऊ ॥

बर मागत मन भइ नहिं पीरा। गरि न जीह मुहँ परेउ न कीरा ॥ १ ॥

भूपँ प्रतीत तोरि किमि कीन्ही। मरन काल बिधि मति हरि लीन्ही ॥

बिधिहुँ न नारि हृदय गति जानी। सकल कपट अघ अवगुन खानी ॥ २ ॥

सरल सुसील धरम रत राऊ। सो किमि जानै तीय सुभाऊ ॥

अस को जीव जंतु जग माहीं। जेहि रघुनाथ प्रानप्रिय नाहीं ॥ ३ ॥

भे अति अहित रामु तेउ तोही। को तू अहसि सत्य कहु मोही ॥

जो हसि सो हसि मुहँ मसि लाई। आँखि ओट उठि बैठहिं जाई ॥ ४ ॥

(दोहा)  

राम बिरोधी हृदय तें प्रगट कीन्ह बिधि मोहि।

मो समान को पातकी बादि कहउँ कछु तोहि ॥ १६२ ॥

ભરત કૈકેયીને ઠપકો આપે છે

(દોહરો) 

કુમત કુમતિ, એ જ્યારથી તુજ પ્રાણે સ્થાપ્યો

પ્રાણ ત્યારથી કેમ ના તૂટી પડયો આખો ?

વરદાન અશુભ માગતાં વ્યથિત થયું મન ના ?

જીભ પડી ના, ના પડયા કીડા કે મુખમાં ?

* 

ભૂપે કેમ કર્યો વિશ્વાસ, વિધિએ અંતે કર્યો બુદ્ધિનાશ;

રહ્યું નારીગતિ કેરું ન જ્ઞાન, છળકપટ અઘ અવગુણખાણ.

રાજા સરળ સુશીલ ધર્મપ્રાણ સ્ત્રીના ચરિતથી પૂર્ણ અજાણ;

રામ પ્રાણસમાન ના પ્રિય એવો જગતમાં કોણ છે જીવ ?

રામ વેરી તને પણ લાગ્યા, માથે વાજાં અમંગલનાં વાગ્યાં;

હવે ઊઠ કરી મુખ કાળું, દૂર મારાથી જાય તો સારું.

(દોહરો) 

રામવિરોધી હૃદયથી પ્રગટ થયો હું કેમ ?

મુજસમાન કો પાતકી ? વ્યર્થ વદું છું વેણ.