Ayodhya Kand

Kaushalya pacifies Bharat

(चौपाई)

मुख प्रसन्न मन रंग न रोषू। सब कर सब बिधि करि परितोषू ॥

चले बिपिन सुनि सिय सँग लागी। रहइ न राम चरन अनुरागी ॥ १ ॥

सुनतहिं लखनु चले उठि साथा। रहहिं न जतन किए रघुनाथा ॥

तब रघुपति सबही सिरु नाई। चले संग सिय अरु लघु भाई ॥ २ ॥

रामु लखनु सिय बनहि सिधाए। गइउँ न संग न प्रान पठाए ॥

यहु सबु भा इन्ह आँखिन्ह आगें। तउ न तजा तनु जीव अभागें ॥ ३ ॥

मोहि न लाज निज नेहु निहारी। राम सरिस सुत मैं महतारी ॥

जिऐ मरै भल भूपति जाना। मोर हृदय सत कुलिस समाना ॥ ४ ॥

(दोहा)   

कौसल्या के बचन सुनि भरत सहित रनिवास।

ब्याकुल बिलपत राजगृह मानहुँ सोक नेवासु ॥ १६६ ॥

કૌશલ્યા ભરતને સાંત્વના આપે છે

મુખ પ્રસન્ન, મન રંગ ન રોષ, ધરી સર્વવિધ સૌને તોષ,

ચાલી સીતા વનમાં સંગ, રામચરણરસ હતો અભંગ.

સુણતાં લક્ષ્મણ ચાલ્યા સાથ, સમજાવ્યા ખૂબ જ રઘુનાથ

તોપણ સમજ્યા લેશ નહીં, વિકલ્પ કોઇ રહ્યો નહીં.

સીતા લક્ષ્મણ રામ ગયા; હું ન ગઇ, મુજ પ્રાણ રહ્યા;

નયન સમક્ષ બધુંય બન્યું જીવે તોપણ તન ન તજ્યું.

આવે લેશ મને ના લાજ, રામસદૃશ સુતની હું માત;

જાણ્યો નવ જન્મ-મરણ ભેદ, ઉર મુજ શત વજ્રસમું છેક.

(દોહરો)  

કૌશલ્યાના શબ્દથી સૌએ કર્યો વિલાપ,

રાજમહેલ બની ગયો જાણે શોકનિવાસ.