Ayodhya Kand

Who is worth lamentation ?

(चौपाई)

अस बिचारि केहि देइअ दोसू। ब्यरथ काहि पर कीजिअ रोसू ॥

तात बिचारु केहि करहु मन माहीं। सोच जोगु दसरथु नृपु नाहीं ॥ १ ॥

सोचिअ बिप्र जो बेद बिहीना। तजि निज धरमु बिषय लयलीना ॥

सोचिअ नृपति जो नीति न जाना। जेहि न प्रजा प्रिय प्रान समाना ॥ २ ॥

सोचिअ बयसु कृपन धनवानू। जो न अतिथि सिव भगति सुजानू ॥

सोचिअ सूद्रु बिप्र अवमानी। मुखर मानप्रिय ग्यान गुमानी ॥ ३ ॥

सोचिअ पुनि पति बंचक नारी। कुटिल कलहप्रिय इच्छाचारी ॥

सोचिअ बटु निज ब्रतु परिहरई। जो नहिं गुर आयसु अनुसरई ॥ ४ ॥

(दोहा)  

सोचिअ गृही जो मोह बस करइ करम पथ त्याग।

सोचिअ जति प्रंपच रत बिगत बिबेक बिराग ॥ १७२ ॥

વશિષ્ઠ કહેઃ દશરથનું મરણ શોકયોગ્ય નથી

કોને આખર દેવો દોષ કોના પર કે કરવો રોષ;

કરો વિચાર વિમળ મનમાંહ્ય, શોકયોગ્ય ના નૃપતિ જરાય.

શોકયોગ્ય દ્વિજ વેદવિહીન, ધર્મવિમુખ વિષયમહીં લીન;

નૃપ નીતિથકી છેક અજાણ પ્રજા ન માને પ્રાણસમાન.

વૈશ્ય કૃપણ સ્વાર્થી ધનવાન અતિથિ સ્નેહ શિવભક્તિ અજાણ;

કરે વિપ્રનું જે અપમાન મુખર માનપ્રિય કરે ગુમાન

શોકયોગ્ય શૂદ્ર કહ્યો તે; નૃપતિ શોકને યોગ્ય ન છે.

શોકયોગ્ય પતિવંચક નાર કુટિલ કલહપ્રિય સ્વેચ્છાચાર;

ગુરુને બટુક જે ન અનુસરે શોકયોગ્ય નિજ વ્રતથી ચળે.

(દોહરો)  

શોક યોગ્ય જન મોહવશ કરે કર્મપથ ત્યાગ;

યતિ પ્રપંચરત તેમ જે વિગત વિવેક વિરાગ.