Ramayan - રામચરિતમાનસ

गोस्वामी तुलसीदास विरचित

॥ Ramcharitmanas ॥

ભાવાત્મક પદ્યાનુવાદ - શ્રી યોગેશ્વરજી

Index

[ in Gujarati | in English | in Hindi ]

॥ अथ श्री रामचरितमानस ॥
અધ્યાય પહેલો : બાલ કાંડ
મંગલાચરણ	સતીનો દેહત્યાગ	દશરથનો પુત્રેષ્ઠિ યજ્ઞ
શ્રી ગણેશજીની વંદના	હિમાલયને ત્યાં ઉમાનો જન્મ	રામ અને અન્ય કુંવરોનો જન્મ
ગુરૂ અને સંત વંદના	નારદજીનું ભવિષ્યકથન	કુંવરોનું નામકરણ અને સંસ્કાર
દુર્જનને પ્રણામ	સતીની તપસ્યા	વિશ્વામિત્રની માંગણી
તુલસીદાસની વિનમ્રતા	તારકાસુરની કથા	તાડકા વધ
રામચરિતમાનસનો મહિમા	શંકરના ત્રિનેત્રથી કામદેવ ભસ્મ	અહલ્યાનો ઉદ્ધાર
કવિ વંદના	શિવ-પાર્વતી વિવાહ	રામ-લક્ષ્મણ મિથિલામાં
શિવ-પાર્વતી વંદના	જાનનું વર્ણન	ઉપવનમાં સીતાનું દર્શન
શ્રી રામ અને રામનામ મહિમા	શિવ-પાર્વતી સંવાદ	સીતાનો સ્વયંવર
રામચરિતમાનસની પૂર્વભૂમિકા	રામ અવતારનું કારણ	રામ દ્વારા ધનુષ્યનો ભંગ
રામચરિતમાનસનું રૂપક વર્ણન	નારદજીની કથા	પરશુરામનું આગમન
યાજ્ઞવલ્ક્ય - ભારદ્વાજનો સંવાદ	વિશ્વમોહિની સ્વયંવર અને નારદજીનો મોહભંગ	લક્ષ્મણ અને પરશુરામનો સંવાદ
શિવ-પાર્વતી પ્રસંગ	મનુ અને શતરૂપાની કથા	અયોધ્યા સમાચાર પહોંચે છે
સતીની શંકા અને રામની પરીક્ષા	પ્રતાપભાનુની કથા	જાનનું વર્ણન
શિવજી દ્વારા સતીનો ત્યાગ	રાવણ અને અસુરોના અત્યાચાર	લગ્નનું વર્ણન
દક્ષ પ્રજાપતિનો યજ્ઞ	દેવોનો સહાય માટે પોકાર	મિથિલાથી વિદાય અને અયોધ્યામાં આગમન
અધ્યાય બીજો : અયોધ્યા કાંડ
મંગલાચરણ	વનગમન અને દશરથની વ્યથા	રામના દર્શનાર્થે સૌ ચિત્રકૂટ તરફ
સફેદ વાળનું દર્શન	અયોધ્યાવાસીઓને મુકી આગળ	ગુહની શંકા અને સંઘર્ષની તૈયારી
રામના રાજ્યાભિષેકનો પ્રસ્તાવ	નિષાદરાજ ગુહ સાથે મુલાકાત	ભારદ્વાજ મુનિના આશ્રમમાં
રાજ્યાભિષેકની તૈયારી	રામ સુમંત્રને પાછા જવા કહે છે	ભરતજી ચિત્રકૂટમાં
દેવોની સરસ્વતીને પ્રાર્થના	કેવટનો પ્રસંગ	લક્ષ્મણની શંકા અને સાવધાની
મંથરા અને કૈકેયીનો સંવાદ	ભારદ્વાજ મુનિના આશ્રમમાં	રામ અને ભરતનો મિલાપ
કૈકેયી કોપભુવનમાં	શ્રીરામ અને વાલ્મિકીનો સંવાદ	પિતાના મૃત્યુનો શોક અને શ્રાદ્ધ
કૈકેયી બે વરદાન માંગે છે	શ્રીરામ ચિત્રકૂટમાં	કૈકેયીનો પશ્ચાતાપ
દશરથનો શોક અને મૂર્છા	સુમંત્ર અયોધ્યા જાય છે	મહારાજા જનકનું આગમન
રામ અને કૈકેયીનો સંવાદ	દશરથ અને સુમંત્રનો સંવાદ	રામ ભરતને અયોધ્યા જવા કહે છે
રામ અને દશરથનો સંવાદ	મહારાજા દશરથનો દેહત્યાગ	ભરતજીનું ચિત્રકૂટ ભ્રમણ
રામ કૌશલ્યા પાસે રજા માંગે છે	ભરત અયોધ્યામાં	રામ પોતાની પાદુકા આપે છે
રામ અને સીતાનો સંવાદ	ભરત અને કૌશલ્યાનો સંવાદ	સૌ અયોધ્યા પાછા ફરે છે
લક્ષ્મણ અને રામનો સંવાદ	ભરત અને વશિષ્ઠનો સંવાદ	પાદુકા સિંહાસને, ભરત નંદીગ્રામમાં
અધ્યાય ત્રીજો : અરણ્ય કાંડ
મંગલાચરણ	ખર-દૂષણનો નાશ	જટાયુને સદગતિ
જયંતની કથા	શૂપર્ણખાની રાવણને ફરિયાદ	શબરીના આશ્રમમાં
ચિત્રકૂટથી વિદાય	રાવણ અને મારીચનો સંવાદ	નવધા ભક્તિનું વર્ણન
અનસૂયાનો સીતાને ઉપદેશ	સુવર્ણમૃગનો પ્રસંગ	પંપા સરોવરમાં આગમન
શરભંગ મુનિના આશ્રમમાં	રાવણ દ્વારા સીતાનું હરણ	નારદજી શ્રી રામના દર્શને
અગત્સ્ય ઋષિના આશ્રમમાં	જટાયુ અને રાવણનું યુદ્ધ	માયાને જીતવાનો ઉપાય
પંચવટીમાં નિવાસ	પંચવટીમાં શ્રીરામનો વિલાપ	સંતના લક્ષણો
શૂપર્ણખાનો પ્રસંગ	શ્રીરામનો જટાયુ સાથે મેળાપ
અધ્યાય ચોથો : કિષ્કિન્ધા કાંડ
મંગલાચરણ	વાલિનો નાશ	શ્રી રામ અને સુગ્રીવનો સંવાદ
રામ અને હનુમાનજીનો મેળાપ	અંગદને યુવરાજપદ	વાનરસેના સીતાની શોધમાં
રામ અને સુગ્રીવ વચ્ચે મિત્રતા	વર્ષાઋતુનું વર્ણન	સંપાતિ સાથે મુલાકાત
વાલિ-વધની પ્રતિજ્ઞા	શરદ ઋતુનું વર્ણન	સમુદ્ર ઓળંગવા હનુમાન તૈયાર
વાલિ અને સુગ્રીવનું યુદ્ધ	લક્ષ્મણ સુગ્રીવ પર ક્રોધીત
અધ્યાય પાંચમો : સુંદર કાંડ
મંગલાચરણ	હનુમાન મુદ્રિકા ફેંકે છે	સુગ્રીવ સાથે સંવાદ
હનુમાનજીનું લંકા જવા પ્રસ્થાન	હનુમાન અને સીતા વચ્ચે સંવાદ	શ્રીરામને સીતાનો સંદેશ આપ્યો
સુરસા સાથે ભેટો	અશોકવાટિકામાં ધમાલ	લંકા પર આક્રમણ માટે તૈયારી
હનુમાનજી લંકામાં	મેઘનાદ વડે હનુમાન બંધાયા	મંદોદરી અને રાવણ વચ્ચે સંવાદ
લંકિનીનો મેળાપ	હનુમાનજી રાવણની સભામાં	વિભિષણની રાવણને સલાહ
સીતાની શોધ	હનુમાન અને રાવણનો સંવાદ	વિભિષણનો લંકાત્યાગ
વિભિષણનો મેળાપ	રાવણનો પુચ્છદહનનો આદેશ	વિભિષણ શ્રી રામના શરણમાં
અશોકવનમાં	હનુમાનજી દ્વારા લંકાદહન	રાવણના દૂત રામની છાવણીમાં
રાવણ સીતાને ધમકી આપે છે	હનુમાનની સીતા પાસે વિદાય	દૂત રાવણને જઇ સંદેશો આપે છે
સીતા અને ત્રિજટાનો સંવાદ	સમુદ્ર પાર કરી વાનરસેના પાસે	સમુદ્રનું સેતુરચના માટે માર્ગદર્શન
અધ્યાય છઠ્ઠો : લંકા કાંડ
મંગલાચરણ	યુદ્ધનો આરંભ	ગરુડજી નાગપાશમાંથી છોડાવે છે
નલ-નીલ દ્વારા સેતુનિર્માણ	માલ્યવાનની રાવણને સલાહ	મેઘનાદનો યજ્ઞ ભંગ કરાયો, મેઘનાદ હણાયો
રામેશ્વરમાં શિવલિંગની સ્થાપના	લક્ષ્મણ અને મેઘનાદનું યુદ્ધ	રાવણ યુદ્ધમેદાનમાં
સમુદ્ર ઓળંગી વાનરસેના લંકામાં	લક્ષ્મણ શક્તિપ્રહારથી મૂર્છિત	રાવણનો યજ્ઞ ભંગ કરાયો
મંદોદરી અને રાવણનો સંવાદ	હનુમાનજી સંજીવની લેવા ગયા	રામ અને રાવણ વચ્ચે યુદ્ધ
રાવણ અને પ્રહસ્તનો સંવાદ	કાલનેમિનો નાશ	વિભિષણની સલાહ, રાવણ હણાયો
રામ દ્વારા રાવણનો મુકુટભંગ	હનુમાનનો ભરતજી સાથે ભેટો	મંદોદરીનો વિલાપ, રામનું સાંત્વન
મંદોદરીની રાવણને ફરી સલાહ	સંજીવનીથી લક્ષ્મણ ફરી હોશમાં	વિભિષણનો રાજ્યાભિષેક
અંગદ દૂત તરીકે રાવણ-સભામાં	રાવણ કુંભકર્ણની મદદ માગે છે	સીતાની અગ્નિપરીક્ષા
અંગદ અને રાવણ વચ્ચે સંવાદ	કુંભકર્ણ યુદ્ધમેદાનમાં	દેવોની સ્તુતિ
મંદોદરીની રાવણને ફરી સલાહ	કુંભકર્ણનો નાશ	વાનરો સાથે રામનું અયોધ્યાગમન
અંગદ ફરી શ્રીરામ પાસે	શ્રીરામ નાગપાશમાં બંધાયા	હનુમાનજી અયોધ્યામાં
અધ્યાય સાતમો : ઉત્તર કાંડ
મંગલાચરણ	સનકાદિ ઋષિઓ રામના દર્શને	ગુરૂનું અપમાન અને શિવનો શાપ
હનુમાન અને ભરતનું મિલન	રામ અને ભરતનો સંવાદ	શિવ રુદ્રાષ્ટક
રામનું અયોધ્યામાં આગમન	શ્રીરામનો પ્રજાને ઉપદેશ	લોમશ મુનિનો શાપ
મિલનોત્સવ	ગરુડજીની શંકા	જ્ઞાન અને ભક્તિ વિશે
વેદો શ્રીરામની સ્તુતિ કરે છે	કાકભુશુંડિની ગરુડજીને રામકથા	ગરુડજીના સાત પ્રશ્નો
વાનરોની અયોધ્યાથી વિદાય	ગરુડજીની શંકાનું સમાધાન	રામાયણ મહાત્મ્ય
રામરાજ્યનું વર્ણન	કાકભુશુંડિજીનો પૂર્વવૃતાંત	શ્રીરામ સ્તુતિ
લવ અને કુશનો જન્મ	કલિયુગના લક્ષણો	સમાપન
Read Yogeshwarji's comments on Tulsi Ramayan \| Comments on Ramcharitmanas \|