Lanka Kand

Sita worries as Ravana remains impregnable

(चौपाई)

तेही निसि सीता पहिं जाई। त्रिजटा कहि सब कथा सुनाई ॥

सिर भुज बाढ़ि सुनत रिपु केरी। सीता उर भइ त्रास घनेरी ॥ १ ॥

मुख मलीन उपजी मन चिंता। त्रिजटा सन बोली तब सीता ॥

होइहि कहा कहसि किन माता। केहि बिधि मरिहि बिस्व दुखदाता ॥ २ ॥

रघुपति सर सिर कटेहुँ न मरई। बिधि बिपरीत चरित सब करई ॥

मोर अभाग्य जिआवत ओही। जेहिं हौ हरि पद कमल बिछोही ॥ ३ ॥

जेहिं कृत कपट कनक मृग झूठा। अजहुँ सो दैव मोहि पर रूठा ॥

जेहिं बिधि मोहि दुख दुसह सहाए। लछिमन कहुँ कटु बचन कहाए ॥ ४ ॥

रघुपति बिरह सबिष सर भारी। तकि तकि मार बार बहु मारी ॥

ऐसेहुँ दुख जो राख मम प्राना। सोइ बिधि ताहि जिआव न आना ॥ ५ ॥

बहु बिधि कर बिलाप जानकी। करि करि सुरति कृपानिधान की ॥

कह त्रिजटा सुनु राजकुमारी। उर सर लागत मरइ सुरारी ॥ ६ ॥

प्रभु ताते उर हतइ न तेही। एहि के हृदयँ बसति बैदेही ॥ ७ ॥

(छंद)

एहि के हृदयँ बस जानकी जानकी उर मम बास है।

मम उदर भुअन अनेक लागत बान सब कर नास है ॥

सुनि बचन हरष बिषाद मन अति देखि पुनि त्रिजटाँ कहा।

अब मरिहि रिपु एहि बिधि सुनहि सुंदरि तजहि संसय महा ॥

(दोहा)

काटत सिर होइहि बिकल छुटि जाइहि तव ध्यान।

तब रावनहि हृदय महुँ मरिहहिं रामु सुजान ॥ ९९ ॥

સીતા રાવણનો નાશ ન થતાં ચિંતા કરે છે

રાતે પહોંચી સીતા પાસ કથા કહી ત્રિજટાએ ખાસ;

શિરભુજાતણી વૃદ્ધિ સુણી સીતા પામી ભીતિ ઘણી.

ચિંતા વધતાં બની ઉદાસ, બોલી મંદ થતાં અભિલાષ,

થશે શું હવે માત કહો, મરશે રાવણ કેમ અહો !

સકળ જગતને દુ:ખ ધરે, શિર કપાય તો પણ ન મરે;

વિધિનાં ચરિત બધાં વિપરીત, ઊલટી દીસે એની રીત.

હરિપદકમળ વિયોગ ધર્યો તે વિધિએ આ ઘાટ ઘડયો,

કપટ કનક મૃગખેલ રચ્યો, રૂઠયું હજુ એ દૈવ અહો!

જીવાડી દુર્ભાગ્ય રહ્યું, રિપુને એ અનુકૂળ થયું;

રઘુપતિ વિરહ હલાહલ બાણ મારી કરે ક્ષુબ્ધ મુજ ધ્યાન,

છતાંય ના લે મારો પ્રાણ તેજ ટકાવે તેનો જાન.

સીતા વિલાપ કરતાં એમ સ્મરી રામને રહી સપ્રેમ;

ત્રિજટા બોલી ત્યારે એમ, રાજકુમારી રડતી કેમ ?

હૃદય લાગતાં એક જ બાણ બની જશે રાવણ નિષ્પ્રાણ;

ઉરમાં એ તુજને ધારે બાણ એટલે ના મારે.

(છંદ)

એના ઉરે સીતા વસે, સીતા હૃદયમાં હું વસું,

મુજ ઉદર ભુવન અનેક વસતાં, શરથકી ન રહે કશું;

એવું વિચારે રામ માટે તજી દે સંદેહને,

રિપુ જરૂર મરશે; શાંતિ પામી સુણી સીતા શબ્દ એ.

(દોહરો)    

વિકળ થશે શિર છેદતાં, છૂટી જશે તુજ ધ્યાન,

ત્યારે રાવણહૃદયમાં રામ મારશે બાણ.