Uttar Kand

Hanuman gives news of Ram's arrival

(चौपाई)

देखत हनूमान अति हरषेउ। पुलक गात लोचन जल बरषेउ ॥

मन महँ बहुत भाँति सुख मानी। बोलेउ श्रवन सुधा सम बानी ॥ १ ॥

जासु बिरहँ सोचहु दिन राती। रटहु निरंतर गुन गन पाँती ॥

रघुकुल तिलक सुजन सुखदाता। आयउ कुसल देव मुनि त्राता ॥ २ ॥

रिपु रन जीति सुजस सुर गावत। सीता सहित अनुज प्रभु आवत ॥

सुनत बचन बिसरे सब दूखा। तृषावंत जिमि पाइ पियूषा ॥ ३ ॥

को तुम्ह तात कहाँ ते आए। मोहि परम प्रिय बचन सुनाए ॥

मारुत सुत मैं कपि हनुमाना। नामु मोर सुनु कृपानिधाना ॥ ४ ॥

दीनबंधु रघुपति कर किंकर। सुनत भरत भेंटेउ उठि सादर ॥

मिलत प्रेम नहिं हृदयँ समाता। नयन स्त्रवत जल पुलकित गाता ॥ ५ ॥

कपि तव दरस सकल दुख बीते। मिले आजु मोहि राम पिरीते ॥

बार बार बूझी कुसलाता। तो कहुँ देउँ काह सुनु भ्राता ॥ ६ ॥

एहि संदेस सरिस जग माहीं। करि बिचार देखेउँ कछु नाहीं ॥

नाहिन तात उरिन मैं तोही। अब प्रभु चरित सुनावहु मोही ॥ ७ ॥

तब हनुमंत नाइ पद माथा। कहे सकल रघुपति गुन गाथा ॥

कहु कपि कबहुँ कृपाल गोसाईं। सुमिरहिं मोहि दास की नाईं ॥ ८ ॥

(छंद)

निज दास ज्यों रघुबंसभूषन कबहुँ मम सुमिरन कर यो।

सुनि भरत बचन बिनीत अति कपि पुलकित तन चरनन्हि पर यो ॥

रघुबीर निज मुख जासु गुन गन कहत अग जग नाथ जो।

काहे न होइ बिनीत परम पुनीत सदगुन सिंधु सो ॥

(दोहा)

राम प्रान प्रिय नाथ तुम्ह सत्य बचन मम तात।

पुनि पुनि मिलत भरत सुनि हरष न हृदयँ समात ॥ २(क) ॥  

(सोरठा)

भरत चरन सिरु नाइ तुरित गयउ कपि राम पहिं।

कही कुसल सब जाइ हरषि चलेउ प्रभु जान चढ़ि ॥ २(ख) ॥

હનુમાનજી રામના આગમનના સમાચાર લાવે છે

જોતાવેંત થયો અતિહર્ષ, પુલકિત તન લોચન જલસ્પર્શ;

મનમાં બહુ પ્રકાર સુખ માની બોલ્યા શ્રવણસુધાસમ વાણી.

જેની વિરહવ્યથા અનુભવો, જેના ગુણગણ સદા સ્તવો,

રઘુકુળતિલક સુજનસુખધામ સુરમુનિરક્ષક એ શ્રીરામ,

આવ્યા સીતાલક્ષ્મણસાથ ક્ષેમકુશળ જીતી રિપુ નાથ,

દેવ એમના યશને ગાય, દર્શક સઘળા પાવન થાય.

ભરત સુણીને ભૂલ્યા દુ:ખ તૃષાર્ત પામી જેમ પિયૂષ.

કોણ તમે ક્યાંથી આવ્યા, વચનો પરમપ્રિય સુણાવ્યાં;

મારુતસુત હું કૃપાનિધાન, નામ મારું છે કપિ હનુમાન.

(દોહરો)

દીનબંધુ છું રામનો નાનો સેવક હું;

સુણતાં તન પુલકિત બન્યું ભરતતણું સઘળું.

ભેટયા સાદર; ભેટતાં સ્નેહ સમાયો ના;

અશ્રુ વહેવા ઝરણશાં લાગ્યાં લોચનનાં.

દર્શનથી હનુમાન મુજ સંકટ સર્વ શમ્યાં,

રામ મળ્યા પ્રીતે મને તમારા જ રૂપમાં.

વારંવાર કુશળ સુણી બોલ્યા ભરત સપ્રેમ,

તમને શું આપું કહો, બદલો વાળું કેમ ?

*

આ સંદેશસદૃશ જગમાંહ્ય કર્યો વિચાર છે નહીં કાંય;

છૂટી શકીશ ઋણથી ના, પ્રભુનું ચરિત કહો અધુના.

ઢાળી હનુમંતે પદ શીશ રઘુપતિકેરું કહ્યું ચરિત્ર;

વદ્યા ભરત કપિ, મુજને રામ સ્મરે છે કદી દાસ સમાન ?

(છંદ)

નિજ દાસસમ રઘુવંશભૂષણ સ્મરણ રામે મુજ કર્યું ?

વચનો ભરતનાં નમ્ર સુણતાં કપિતણું અંતર દ્રવ્યું;

રઘુવીર જગના નાથ જેના ગુણોને સ્વમુખે કહે,

તે ભરત સદગુણસિંઘુ નમ્ર પવિત્ર શાને ના રહે ?

(દોહરો)

રામપ્રાણપ્રિય છો તમે, સત્ય કહું છું પ્રભો;

સુણી ભરત ભેટયા ફરી, હર્ષ ન જાય કહ્યો.

ભરતપદે પ્રણમી તરત આવ્યા કપિ પ્રભુ પાસ,

કુશળ સુણી હરખી ચઢયા રામ પુષ્પકે ખાસ.