Patanjali's authoritative treatise on Yoga
॥ Yog Sutra ॥
With Sacred text and its Gujarati translation
<< HOME | ADHYATMA | AUDIO | BOOKS | BHAJANS | KAVITA | RAMAYAN | MAHABHARAT | UPANISHAD | SARAL GITA | MORE >>
પાતંજલ યોગદર્શન
Sadhan Pada
॥ द्वितीयः साधनपादः ॥
[ Click on the verses to explore ]
०१. तपःस्वाध्यायेश्वरप्रणिधानानि क्रियायोगः ।
०२. समाधिभावनार्थः क्लेशतनूकरणार्थश्च ।
०३. अविद्यास्मितारागद्वेषाभिनिवेशाः क्लेशाः ।
०४. अविद्या क्षेत्रम् उत्तरेषां प्रसुप्ततनुविच्छिन्नोदाराणाम् ।
०५. अनित्याशुचिदुःखानात्मसु नित्यशुचिसुखात्मख्यातिरविद्या ।
०६. दृग्दर्शनशक्त्योरेकात्मतेवास्मिता ।
०७. सुखानुशयी रागः ।
०८. दुःखानुशयी द्वेषः ।
०९. स्वरसवाही विदुषोऽपि तथारूढो भिनिवेशः ।
१०. ते प्रतिप्रसवहेयाः सूक्ष्माः ।
११. ध्यानहेयास्तद्वृत्तयः ।
१२. क्लेशमूलः कर्माशयो दृष्टादृष्टजन्मवेदनीयः ।
१३. सति मूले तद्विपाको जात्यायुर्भोगाः ।
१४. ते ह्लादपरितापफलाः पुण्यापुण्यहेतुत्वात् ।
१५. परिणामतापसंस्कारदुःखैर्गुणवृत्तिविरोधाच् च दुःखम् एव सर्वं विवेकिनः ।
१६. हेयं दुःखम् अनागतम् ।
१७. द्रष्टृदृश्ययोः संयोगो हेयहेतुः ।
१८. प्रकाशक्रियास्थितिशीलं भूतेन्द्रियात्मकं भोगापवर्गार्थं दृश्यम् ।
१९. विशेषाविशेषलिङ्गमात्रालिङ्गानि गुणपर्वाणि ।
२०. द्रष्टा दृशिमात्रः शुद्धोऽपि प्रत्ययानुपश्यः ।
२१. तदर्थ एव दृश्यस्यात्मा ।
२२. कृतार्थं प्रति नष्टम् अप्यनष्टं तदन्यसाधारणत्वात् ।
२३. स्वस्वामिशक्त्योः स्वरूपोपलब्धिहेतुः संयोगः ।
२४. तस्य हेतुरविद्या ।
२५. तदभावात् संयोगाभावो हानं . तद्दृशेः कैवल्यम् ।
२६. विवेकख्यातिरविप्लवा हानोपायः ।
२७. तस्य सप्तधा प्रान्तभूमिः प्रज्ञा ।
२८. योगाङ्गानुष्ठानाद् अशुद्धिक्षये ज्ञानदीप्तिरा विवेकख्यातेः ।
२९. यमनियमासनप्राणायामप्रत्याहारधारणाध्यानसमाधयोऽष्टाव अङ्गानि ।
३०. अहिंसासत्यास्तेयब्रह्मचर्यापरिग्रहा यमाः ।
३१. जातिदेशकालसमयानवच्छिन्नाः सार्वभौमा महाव्रतम् ।
३२. शौचसंतोषतपःस्वाध्यायेश्वरप्रणिधानानि नियमाः ।
३३. वितर्कबाधने प्रतिपक्षभावनम् ।
३४. वितर्का हिंसादयः कृतकारितानुमोदिता लोभक्रोधमोहपूर्वका
मृदुमध्याधिमात्रा दुःखाज्ञानानन्तफला इति प्रतिपक्षभावनम् ।
३५. अहिंसाप्रतिष्ठायां तत्सन्निधौ वैरत्यागः ।
३६. सत्यप्रतिष्ठायां क्रियाफलाश्रयत्वम् ।
३७. अस्तेयप्रतिष्ठायां सर्वरत्नोपस्थानम् ।
३८. ब्रह्मचर्यप्रतिष्ठायां वीर्यलाभः ।
३९. अपरिग्रहस्थैर्ये जन्मकथंतासंबोधः ।
४०. शौचात् स्वाङ्गजुगुप्सा परैरसंसर्गः ।
४१. सत्त्वशुद्धिसौमनस्यैकाग्र्येन्द्रियजयात्मदर्शनयोग्यत्वानि च ।
४२. संतोषाद् अनुत्तमः सुखलाभः ।
४३. कायेन्द्रियसिद्धिरशुद्धिक्षयात् तपसः ।
४४. स्वाध्यायाद् इष्टदेवतासंप्रयोगः ।
४५. समाधिसिद्धिरीश्वरप्रणिधानात् ।
४६. स्थिरसुखम् आसनम् ।
४७. प्रयत्नशैथिल्यानन्तसमापत्तिभ्याम् ।
४८. ततो द्वन्द्वानभिघातः ।
४९. तस्मिन् सति श्वासप्रश्वासयोर्गतिविच्छेदः प्राणायामः ।
५०. बाह्याभ्यन्तरस्तम्भवृत्तिः देशकालसंख्याभिः परिदृष्टो दीर्घसूक्ष्मः ।
५१. बाह्याभ्यन्तरविषयाक्षेपी चतुर्थः ।
५२. ततः क्षीयते प्रकाशावरणम् ।
५३. धारणासु च योग्यता मनसः ।
५४. स्वस्वविषयासंप्रयोगे चित्तस्य स्वरूपानुकार इवेन्द्रियाणां प्रत्याहारः ।
५५. ततः परमा वश्यतेन्द्रियाणाम् ।
॥ इति पतञ्जलि विरचिते योगसूत्रे द्वितीयः साधनपादः ॥
| Home | Adhyatma | Shri Yogeshwarji | Maa Sarveshwari | SarvaMangal | Swargarohan | Site Map | News |
|Audio/video| Books | Contacts | Download | FAQ | Feedback | Glossary | Guest Book | Links | Photo Gallery | Search | What's New? |
