કવિને

કોણે પાડ્યા છે આ પૂર્વ ને પશ્ચિમ, ઉત્તર ને દક્ષિણના ભેદ ? વિશાળ વ્યોમની પેઠે વિશ્વના વિશાળ વાતાવરણને, કોણે આમ વાડા રચીને વહેંચી નાખ્યું છે ? એક જ અવનીના અર્ણવમાં આ અભેદભાવને ભૂલી જઈને, અનેકાનેક ઓવારા કોણે બાંધ્યા છે ? એક જ માતા ને એક જ પિતાના પરિવારની અંદર, અનેકત્વની અક્ષરાવલિ કોણે આલેખી છે ?

સંસાર સૌનો છે, ને સંસ્કૃતિયે સૌની. સંપત્તિ સૌની ને સુખકારીયે સૌની છે. એક જ સંગીતસમારોહના આ તો સાધન છે. અથવા વધારે સારા શબ્દોમાં કહો કે એક જ સિતારના આ તો સંગીતસ્વર છે. એક જ રવિના કોટિ કિરણ ને એક જ કમનીય કમળનાં જુદાં જુદાં દલ. એક જ વાયુની આ બધી લલિતશી લહરી, અને એક જ આકાશની આ તારકનગરી; એમની વચ્ચે દેશ ને કાળના, ઉત્તમ ને અધમના ભેદ કોણે પાડ્યા ? વર્ણ ને રંગના ભેદ કોણે પાડ્યા ?

ધરતીનાં બધા જ સંતાન એક છે, ને ધરતીનું સઘળું એમનું સહિયારું છે. એવા અવનવીન આહલાદક આલાપથી આ વાયુમંડળને વ્યાપ્ત કરી દે, ઓ સંગીતકાર ! અનેકતાની અંદર રહેલી એકતા અને વિસંવાદની વચ્ચે વસતા સંવાદ તરફ અંગુલિનિર્દેશ કરી લે ! વિશ્વના વિષમય વાતાવરણને એ રીતે ઓ કવિરાજ ! અમીથી ભરી દે, કે સંજીવન ધરી દે !

- શ્રી યોગેશ્વરજી

*  *  *

किसने किये हैं पूर्व और पश्चिम, उत्तर और दक्षिण के ये भेद ? विशाल व्योम के सदृश विश्व के विशाल वातावरण को वाड़ाबंधी करके किसने विभक्त किया है ? एक ही अवनि के अर्णव में अभेदभाव का विस्मरण करके अनेकानेक घाट किसने बनाये हैं ? एक ही माता और एक ही पिता के परिवार के अंदर अनेकत्व की अक्षरावली का आलेखन किसने किया है ?

संसार सबका है, और संस्कृति सबकी है । संपत्ति सबकी और सुख की खानें भी सबकी है । ये सब एक ही संगीत-समारोह के साधन अथवा साज हैं । अथवा अन्य शब्दों में कहें तो एक ही सितार के सुरीले संगीत-स्वर है । एक ही रवि की कोटि किरणें, एक ही कमनीय कमल के अलग-अलग दल, एक ही वायु की ये सब ललित लहरें, एक ही आकाश की तेजस्वी तारानगरी – इनके बीच देश और काल के, उत्तम और अधम के भेद किसने किये ? वर्ण और रंग के भेद किसने किये ?

धरती की सभी संतान एक हैं और धरती के सर्वस्व के वे सभी अधिकारी हैं; ऐसे नित्यनवीन आह्लादक अनुप्राणित करनेवाले आलाप से इस वायुमंडल को व्याप्त कर दे ओ संगीतकार ! अनेकता के अंदर रहनेवाली एकता और विसंवाद के बीच बसनेवाले संवाद की और अंगुलि-निर्देश कर दे ! विश्व के विषमय वातावरण को उसी प्रकार, ओ कविराज ! अमी से भर दे, उसमें संजीवन धर दे !

Add comment

Security code
Refresh

Today's Quote

Not everything that can be counted counts, and not everything that counts can be counted.
- Albert Einstein

prabhu-handwriting

We use cookies

We use cookies on our website. Some of them are essential for the operation of the site, while others help us to improve this site and the user experience (tracking cookies). You can decide for yourself whether you want to allow cookies or not. Please note that if you reject them, you may not be able to use all the functionalities of the site.